Primum non nocere

Ten eerste, geen schade toebrengen — het oudste principe van de geneeskunde, toegepast op de transitiezorg

Een weegkader, geen slotargument

Primum non nocere is Latijn voor ten eerste, geen schade toebrengen. Het klassieke medische principe dat een behandeling niet erger mag zijn dan de kwaal.

In het debat over transitiezorg wordt die zin door alle partijen aangehaald, en meestal als eindpunt van de discussie. Dat is precies verkeerd om. Het principe wijst geen winnaar aan; het schrijft voor welke vragen beantwoord moeten zijn voordat een beslissing verdedigbaar heet. Deze site werkt dat kader uit — over de bewijsbasis, de onomkeerbaarheid en de toestemming.

Wat het zegt

Wie schade veroorzaakt, moet daar een aannemelijk gemaakt voordeel tegenover kunnen zetten. Hoe blijvender de gevolgen, hoe zwaarder die bewijslast weegt.

Wat het niet zegt

Het is geen pleidooi om niets te doen. Vrijwel elke werkzame behandeling doet in strikte zin schade; het principe absoluut nemen zou de geneeskunde tot stilstand brengen.

Wat vaak wordt vergeten

Nalaten is geen neutrale keuze. Uitstel heeft eigen gevolgen, zeker wanneer de puberteit doorloopt terwijl er wordt beraadslaagd. Ook die schade telt mee.

Uitgelicht

Ethiek

De oorsprong van primum non nocere

Waar het niet-schaden-principe vandaan komt, waarom het niet letterlijk in de eed van Hippocrates staat, en welke plaats het inneemt in de moderne medische ethiek.

Transitiezorg

Niet-schaden bij transitiezorg: wat het principe wél zegt

Het niet-schaden-principe wordt in het debat over transitiezorg door beide kanten aangehaald. Wat het kader werkelijk vraagt: proportionaliteit, omkeerbaarheid en het besef dat nalaten geen neutrale keuze is.

Lees hoe het kader uitpakt in de praktijk

Alle artikelen

Deze site biedt algemene achtergrondinformatie over medische ethiek en besluitvorming. Zij is geen medisch advies en vervangt geen gesprek met een behandelaar.